Czasownik modalny can znajduje zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy osoba mówiąca chce wyrazić możliwość wykonania jakiejś czynności. Od czasownika modalnego could różni się tym, że można go stosować jedynie w teraźniejszości. Czasownik modalny can ma tylko jedna formę dla wszystkich osób i obu liczb gramatycznych. Uwaga! Can to jedyny czasownik, który z przeczeniem pisze się łącznie. Formą przeczącą can jest cannot, którego skrótem jest can’t. A zatemcan nie posiada również formy bezokolicznika ani imiesłowu (nie da się np. powiedzieć I’d love to can swim). W zdaniach, które wymagają użycia bezokolicznika lub formy z -ing (jak np. love, hate, like itd.), can zamienia się na be able to, np.

I can sing.
Umiem śpiewać.

I’d love to be able to sing.
Chciałabym umieć śpiewać.

Formą przeczącą czasownika can jest cannot, a skróconą – can’t. Forma can’t jest stosowana znacznie częściej niż cannot, która to z kolei jest charakterystyczna dla angielszczyzny oficjalnej.

I can speak English and German, but I can’t speak Spanish.
Mówię po angielsku i niemiecku, ale nie mówię po hiszpańsku.

Zero interest rates simply cannot last forever.
Oprocentowanie zero procent po prostu nie może trwać wiecznie.

Czasownik can w pytaniach nie wymaga zastosowania żadnego czasownika posiłkowego, bowiem to on sam podlega inwersji.

I can play the guitar.
Potrafię grać na gitarze.

Can I play the guitar?
Czy potrafię grać na gitarze?


Należałoby wspomnieć, iż forma przyszła czasownika can to: will be able, która to forma dosłownie oznacza „będę w stanie”, np.

I hope I will be able to help you.
Mam nadzieję, że będę mógł tobie pomóc.

B1

Zastosowanie czasownika can:


Czasownika modalnego can używamy do opisu naszych teraźniejszych umiejętności, np.:

I can swim.
Potrafię pływać.

He can sing.
On umie śpiewać.

I can stand on my head.
Umiem stać na głowie.

Zauważ, że w tym wypadku czasownik can oznacza to samo co be able to, a obie formy można stosować zamiennie.

B2

Uwaga! By opisać posiadane umiejętności w przeszłości, użyjemy czasownika modalnego could, np.

I could play the piano when I was seven.
Umiałam grać na pianinie, gdy miałam siedem lat.

ale:

Aby opisać jakąś umiejętność lub czynność, której wykonanie sprawiło trudność, ale zakończyło się sukcesem, użyjemy konstrukcji: be able to w odpowiedniej formie (a nie could), np.

Yesterday I ran out of petrol but fortunately I was able to find a petrol station.
Wczoraj skończyła mi się benzyna, ale na szczęście udało się znaleźć stację benzynową.

Tom’s computer broke down but fortunately he was able to repair it.
Komputer Toma zepsuł się, ale na szczęście był on w stanie go naprawić.

Innymi słowy: be able to użyjemy mówiąc o tym, co udało nam się zrobić w konkretnym momencie w przeszłości, np.

They missed the last plane to Szczecin, but they were able to catch the train.
Spóźnili się na ostatni samolot do Szczecina, ale udało im się złapać pociąg.

Formy be able to (a nie czasownika can) używa się również, mówiąc o spodziewanych umiejętnościach w przyszłości, np.

I will be able to sing opera in the near future.
W niedalekiej przyszłości będę w stanie zaśpiewać operę.


Czasownik can/can’t można również używać z czasownikami zmysłu i percepcji, takimi jak: smellczuć, hearsłyszeć, tastesmakować, feelczuć, np.

I can’t hear you.
Nie słyszę cię.

I can smell something burning.
Czuję jakby coś się przypaliło/przypalało.

B1

Czasownika modalnego can używamy do wyrażania zgody i prośby o pozwolenie lub pomoc, np.

You can go and buy yourself some ice cream.
Możesz iść i kupić sobie loda.

Can I borrow this pen?
Czy mogę pożyczyć ten długopis?

Możemy użyc can do opisu bardzo ogólnych lub hipotetycznych możliwości, np.

You could/can tell Kasia that you don’t like her cooking.
Możesz powiedzieć Kasi, że nie lubisz jej kuchni.

Swimming after drinking alcohol can be very dangerous.
Pływanie po alkoholu może być bardzo niebezpieczne.

Anybody can dance like this.
Każdy może tak tańczyć.

Szczególną uwagę należy zwrócić na formę can’t, którą stosuje się do wnioskowania negatywnego. Wyraża ona subiektywne przekonanie osoby mówiącej, że coś nie jest prawdą lub coś nie może się teraz zdarzyć. W tym sensie can’t jest przeciwieństwem must.

She has just drunk a bottle of water. She can’t be thirsty.
Ona dopiero co wypiła butelkę wody. Nie może być spragniona.

B2

Chcąc odnieść się do przeszłości i powiedzieć na podstawie logicznego wnioskowania, że jakieś wydarzenie nie mogło się zdarzyć w przeszłości, należy użyć konstrukcji: can+ have+ imiesłów bierny (past participle), np.

She can’t have eaten supper. Her meal is still on the table.
Nie mogła zjeść kolacji. Jej kolacja jest ciągle na stole.

W tym sensie konstrukcja: can’t have + imiesłów bierny (past participle) jest przeciwieństwem konstrukcji: must + have + imiesłów bierny (past participle).

Chcąc odnieść się do przeszłości i powiedzieć na podstawie logicznego wnioskowania, że jakieś wydarzenie nie mogło się zdarzyć w przeszłości, należy użyć konstrukcji: can+ have+ imiesłów bierny (past participle), np.

She can’t have eaten supper. Her meal is still on the table.
Nie mogła zjeść kolacji. Jej kolacja jest ciągle na stole.

W tym sensie konstrukcja: can’t have + imiesłów bierny (past participle) jest przeciwieństwem konstrukcji: must + have + imiesłów bierny (past participle).

Chcąc odnieść się do przeszłości i powiedzieć na podstawie logicznego wnioskowania, że jakieś wydarzenie nie mogło się zdarzyć w przeszłości, należy użyć konstrukcji: can+ have+ imiesłów bierny (past participle), np.

She can’t have eaten supper. Her meal is still on the table.
Nie mogła zjeść kolacji. Jej kolacja jest ciągle na stole.

W tym sensie konstrukcja: can’t have + imiesłów bierny (past participle) jest przeciwieństwem konstrukcji: must + have + imiesłów bierny (past participle).

P.D.2010-08-14 20:46:15